Op de derde donderdag van april is het Secretaressedag. Op deze dag verwent de baas zijn steun en toeverlaat met een bloemen en bonbons. Wat als blijk van waardering begon, heeft in tijden van emancipatie en gendergelijkheid een seksitische en stigmatiserende ondertoon gekregen. Bovendien voelt het hardwerkende personeel dat géén cadeau ontvangt zich ondergewaardeerd. Hoog tijd dus om wat heilige huisjes omver te schoppen en de traditie aan te passen: Secretaressedag is dood, leve Medewerkersdag.
Secretarum
Al in de Middeleeuwen bestaan er secretariële beroepen. Een ‘secretarum’ werkt in die tijd voor een landheer of koning, en schrijft of vertaalt teksten. Als in de zeventiende eeuw de economie opbloeit, ontstaan er kantoren voor het opmaken, versturen en archiveren van documenten. Enkel mannen voeren dit beroep uit. In de negentiende eeuw worden administratieve werkzaamheden steeds vaker ook door vrouwen uitgevoerd. Vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw nemen steeds meer directeuren een assistente in dienst om hen te ondersteunen: de functie van de moderne secretaresse is geboren.
Vertrouwenspersoon
Vandaag de dag zijn secretaresses in veel verschillende branches actief. Nagenoeg ieder bedrijf met een manager, directeur of MT heeft wel een secretaresse in dienst. Het takenpakket is heel divers en loopt uiteen van administratieve werkzaamheden, het opstellen van persberichten, het notuleren van vergaderingen, het maken van afspraken tot het bestellen van kantoorbenodigdheden. Regelmatig komen daar de nodige spoedklusjes tussendoor. Door hun nauwe samenwerking worden secretaresses door hun baas vaak ook gezien als vertrouwenspersoon; zowel zakelijk als privé wordt discrete informatie gedeeld. De functie kan daardoor zeer belastend zijn.
Sleutelfiguur
De functie-eisen zijn in de afgelopen twintig jaar wel aangescherpt. Is eerst een secretariële MBO-opleiding nog voldoende, wordt tegenwoordig voor het beroep van managementassistent HBO-niveau gevraagd. De functie is in de loop der jaren bovendien nóg veelomvattender geworden, waarbij organisatietalent, accuratesse, communicatievaardigheden en pro-activiteit essentieel zijn. Secretaresses zijn uitgegroeid tot sleutelfiguur van de organisatie: de zogenaamde spin-in-het-web. Die ontwikkeling zal voortduren, nu de ‘standaard’ secretaresse zeldzamer wordt. Met de uitbreiding van het takenpakket zijn ook steeds meer mannen als persoonlijk assistent aan de slag gegaan.
In de bloemetjes zetten
En vandaag is het dus Secretaressedag. Dé dag dat alle secretaresses, managementassistenten en officemanagers in het zonnetje worden gezet. De oorsprong van deze traditie ligt in Amerika. De aanvankelijke bedoeling van Secretaressedag is in 1952 om meer mensen te interesseren voor een carrière als secretaresse. In ons land staat deze dag sinds 1989 op de issuekalender. Die introductie is overigens gedaan door een landelijke bloemist, waardoor ook een commerciële intentie niet te ontkennen valt. Het doel achter deze dag is echter om secretaresses letterlijk in de bloemetjes te zetten, als dank voor hun onmisbare werk en inzet.
Anachronisme
Maar Secretaressedag klinkt anno 2022 als een anachronisme uit de tijd dat directeuren er nog mee wegkomen, wanneer ze hun persoonlijke assistente te pas en te onpas uitkafferen, en een heel jaar onmogelijk gedrag in één dag goedmaken. Dat voelt als een katholieke zondaar in de biechtstoel of een overspelige echtgenoot die met een bloemetje zijn schuldgevoel afkoopt. Morgen beginnen we met een schone lei. Overmorgen begint het riedeltje van vooraf aan. Secretaressedag werkt bovendien nogal stigmatiserend: van iedere vrouw die je aan het eind van de middag met een boeket bloemen naar huis ziet lopen, weet je, dát is een secretaresse. De cynische vraag rijst hoeveel van hen deze dag zélf nog in de agenda van hun baas hebben moeten schrijven, omdat die anders zelfs dát nog zou vergeten...
Schouderklopje
Vergelijk het met Valentijnsdag. Wanneer de romantiek alleen op die ene dag opbloeit, is dat onvoldoende om de rest van het jaar verliefd te blijven. Hiervoor is een structurelere waardering vereist. Uit onderzoek blijkt dan ook dat meer dan de helft van de managementassistenten hun appreciatie liever op een andere manier zou ontvangen, dan geforceerd op deze vastgestelde dag. Dat stukje waardering is essentieel voor een vruchtbare en langdurige werkrelatie, maar in de hectiek en de waan van alledag wordt dat spreekwoordelijke schouderklopje nogal eens vergeten. Iedere goede baas beseft echter dat het nodig is.
Uniseks cadeau
Omdat tijden veranderen, functies evolueren en teams heel anders werken dan pak weg twintig jaar geleden, zijn er thans overal op de werkvloer werknemers die het verschil maken. Goede en gemotiveerde krachten vormen het fundament van iedere onderneming. Dus waarom enkel de dames een bloemetje geven? En waarom slechts op één dag van het jaar. Een hoger salaris hoeft niet per definitie synoniem te staan voor waardering. Een ijsje op een warme zomerdag maakt soms al het verschil. Hoog tijd dus voor een nieuwe trend, waarbij directeuren wat vaker hun blijk van waardering geven, en op de derde donderdag van april uniseks cadeaus gaan uitdelen: geschenken die geschikt zijn voor álle medewerkers en álle profielen. Van programmeur tot tekstschrijver. Een bedankje voor het hele team.
