Terug naar blog
MKB in zwaar weer door corona, tekorten en inflatie

MKB in zwaar weer door corona, tekorten en inflatie

8 apr. '22 Door MyGo redactie

Eén op de tien ondernemers staat aan de rand van een faillissement. Dit blijkt uit een onderzoek dat de Kamer van Koophandel (KvK) woensdag publiceerde. Reden hiervoor is dat veel ondernemers niet meer aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Daarnaast zucht het bedrijfsleven onder de tekorten - zowel in personeel als in grondstoffen - en de oplopende inkoopprijzen. Donderdag berichtte Interpolis dat het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) vreest voor arbeidsconflicten over inflatiecorrectie op de salarissen. Is dit het laatste zetje dat noodlijdende ondernemers in de afgrond duwt? Of zijn er nog vluchtwegen? Wij zochten het uit.

KvK-onderzoek

Nu de coronabalans voorzichtig kan worden opgemaakt, blijkt dat veel ondernemers het water aan de lippen staat. Eén op de zeven respondenten uit het KvK-onderzoek geeft aan emotionele problemen te ervaren door de druk die al twee jaar voortduurt. Maar liefst één op de vijf van de ondervraagden zegt zelfs geen controle meer te hebben over zijn onderneming. Dat zou betekenen dat meer dan 200.000 bedrijven nog dit jaar hun deuren moeten sluiten. Door de stopzetting van de coronasteun op 1 april vrezen deskundigen dat veel bedrijven alsnog kopje-onder gaan. De uitkomsten zijn het resultaat van twee jaar coronapandemie, de meer recentere oorlog in Oekraïne en de energiecrisis.

Coronasteun

De ontvangen loonsteun via de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) ten tijde van de coronapandemie is deels oorzaak van de problemen. Zo’n zestig procent van de bedrijven die in de eerste steunronde NOW aanvroeg, dient haar voorschot geheel of gedeeltelijk terug te betalen. De oorzaak hiervan is dat het ontvangen voorschot vaak veel hoger is dan de subsidie waar de onderneming uiteindelijk recht op heeft. Vooral in het begin van de pandemie was het lastig in te schatten wat er zou gebeuren. Een groot aantal bedrijven heeft zijn omzetverlies te hoog ingeschat. Tegelijkertijd daalde de loonsom door ontslagen, pensioneringen en vrijwillig vertrek van werknemers. Veel ondernemers, die in de afgelopen jaren ook een belastingschuld hebben opgebouwd, verkeren door hun schuldenlast nu in zwaar weer.

Terugbetaling

Bedrijven dienen het te veel ontvangen bedrag binnen zes weken terug te betalen. Er is echter een betalingsregeling mogelijk. Voor bijna de helft van de bedrijven is zo’n regeling noodzakelijk. Wie er niet in slaagt om de te veel ontvangen subsidie vóór 1 oktober af te betalen, wordt ook nog eens geconfronteerd met de terugbetalingsverplichting voor belastingschulden, inclusief de rente. Sinds 1 juli 2021 dienen ondernemers namelijk weer aan hun normale belastingverplichtingen te voldoen. De uitvoeringsinstanties hebben aangegeven coulant te zullen zijn. Het kabinet beloofde eerder al zich in te spannen voor ‘in de kern gezonde bedrijven’.  Voor noodlijdende bedrijven komt er extra begeleiding bij schuldsanering, bedrijfsbeëindiging, faillissement of de heroriëntatie naar een ander werkleven.

Bezwaar

Het kabinet ziet niets zien in het kwijtschelden van belastingschulden. Ook deskundigen vinden dat geen goed idee. Het zou onrechtvaardig zijn ten opzichte van bedrijven die wél belasting afdragen, en daarmee de concurrentieverhoudingen verstoren. Bovendien zijn de instanties niet voornemens om eindeloos bedrijven te blijven redden, die ook vóór corona al niet levensvatbaar waren. Ondernemers die in de problemen zijn geraakt, nemen het best contact op met een accountant, belastingadviseur of advocaat. Bij een forse NOW-terugvordering is het bijvoorbeeld van belang om goed te controleren of er redenen zijn om bezwaar te maken. Ook kan een specialist nagaan of de omzetdaling correct is berekend en of de verminderingen door een eventuele loonsomdaling op de correcte termijnen zijn gebaseerd.

Tekorten

Naast geldzorgen hebben veel bedrijven ook moeite om hun personeelsbestand op orde te houden. Uit onderzoek van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) blijkt dat 28 procent van de ondernemers wordt geconfronteerd met personeelstekorten. Zo hebben aannemers een chronisch tekort aan installateurs, loodgieters en andere vakspecialisten. Ook de industrie wordt zwaar geraakt door het hoge aantal openstaande vacatures. Veel sectoren hebben bovendien al tijden te maken met schaarste van materialen en oplopende energie- en grondstofprijzen. Die hogere prijzen leiden weliswaar soms tot hogere omzetten, maar zetten ook de winstmarge onder druk, doordat veel prijsafspraken met de afnemer al vastliggen. De oplopende kosten nopen opdrachtgevers dan ook tot voorzichtigheid: projecten worden uitgesteld of afgezegd.

Inflatiecorrectie

Alsof de terugbetalingen, tekorten en hoge inkoopprijzen nog niet voldoende problemen opleveren, kampen MKB’ers ook nog met zorgen van heel andere aard. Door de gigantische inflatie en de daaruit voortvloeiende koopkrachtdaling vrezen ondernemers voor arbeidsconflicten met hun personeel over inflatiecorrectie op de salarissen. Uit onderzoek van verzekeraar Interpolis blijkt dat één op de drie bedrijven verwacht dat hierover arbeidsconflicten ontstaan met hun werknemers. Met de toch al hoge inkoopprijzen en de oplopende personeelstekorten zit een groot aantal ondernemers nu met de handen in het haar. In de meeste gevallen is de inflatie niet door te berekenen in de prijzen naar de consument. Om aan de kostenkant te snijden, overwegen ondernemers nu om de salarissen juist te verlagen. Dat zorgt niet alleen voor spanningen op de werkvloer, het past ook niet bij een krappe arbeidsmarkt.

Arbeidsconflicten

Uit de cijfers van Interpolis blijkt dat het aantal meldingen van arbeidsconflicten voorlopig nog niet is gestegen. Arbeidsrechtadvocaten twijfelen openlijk of de zorgen van het MKB terecht zijn. Zij denken dat werkgevers zich met de krapte op de arbeidsmarkt in de eigen voet zullen schieten, wanneer zij afwijken van de overeengekomen arbeidsvoorwaarden. Werknemers deinzen er anno 2022 niet voor terug om hun biezen te pakken en bij de concurrent aan de slag te gaan. Of deze patstelling bij de bedrijven in de toekomst mogelijk wel zal leiden tot arbeidsconflicten is volgens ondernemersorganisatie MKB-Nederland lastig te voorspellen. Ook zij ziet dat de zorgen bij veel ondernemers groot zijn.

Begrip

MKB-Nederland weet dat er al bedrijven zijn die hun productie (deels) hebben stilgelegd, vanwege het tekort aan personeel, grondstoffen of materialen. Het leidt tot nog grotere zorgen over een negatief bedrijfsresultaat. Het Christelijk Nationaal Vakbod (CNV) vermoedt dat het wel eens spannend kan worden, zeker nu de coronasteun is gestopt. Zij verwacht dat de cao-onderhandelingen in de komende periode stroever zullen verlopen. MKB-Nederland pleit voor wederzijds begrip; doordat de inflatie iedereen treft, zitten werknemers en werkgevers in hetzelfde schuitje. De ondernemersorganisatie benadrukt dat inflatiecorrectie en koopkrachtdaling daarom niet één op één bij de bedrijven kunnen worden neergelegd, ook omdat loonstijgingen structureel zijn, en deze extreem hoge inflatie tijdelijk. Volgens de werkgeversorganisatie is de kostencompensatie een overheidstaak.

Crisismanagement

Vanwege de stress en de problematiek van alledag verliezen veel ondernemers het overzicht. Ze zijn vooral bezig met het hoog houden van alle balletjes en het blussen van brandjes. De visie staat op overleven. Er is geen tijd om te onderzoeken van welke voorzieningen ze gebruik kunnen maken, hoe betalingsuitstel kan worden aangevraagd of wanneer ze bezwaar kunnen indienen. Dat is jammer, want zo gaan er wellicht de nodige overlevingskansen verloren. Hoewel er in moeilijke tijden juist op de uitgaven moet worden bespaard, blijkt het vaak toch zinvol om met een jurist, boekhouder, fiscalist, advocaat, belastingadviseur, mediator of externe financier om de tafel te gaan en samen te inventariseren wat de problemen zijn, en welke oplossingen er te vinden zijn. Met hun maatwerkadvies is het wellicht mogelijk om snel een uitweg te vinden uit de misère en plannen te maken voor de toekomst. Via de MyGo Matchmaker is het heel gemakkelijk om in contact komen met specialist in de regio.